कहाँ चुक्यो काँग्रेस ? कस्तो हुनुपर्छ अब

2018-02-15

संघीय प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचनका दुवै चरणका परिणाम सार्वजनिक भइरहँदा मुलुकको सबैभन्दा जेठो पार्टी नेपाली काँग्रेसका लागि देशैभरिबाट निराशाजनक परिणाम आएको छ । योसँगै काँग्रेसको भविष्यबारे विभिन्न कोणबाट टिकाटिप्पणी हुन थालेका छन् । ती टिप्पणी कतिपय सकारात्मक र कतिपय पूर्वाग्रही वा विरोधी कित्ताको ‘सनातन धर्म’ पर्छन् ।

जे जस्ता प्रतिक्रिया आएका छन् ती स्वभाभाविक हुन् भने नकारात्मक वा ध्वंशात्मक टिकाटिप्पणीलाई पूर्णलोकतान्त्रिक संस्कारको कमी रहेको अर्थमा लिनुपर्छ । आमकाँग्रेसीजन विपक्षीको टिकाटिप्पणीमा अल्मलिने वा प्राप्त परिणामलाई लिएर ‘ह्युमिलेट’ भएर झोक्राउने मात्र होइन, यो परिणामका पछाडिका कारणहरुको खोजी गर्दै आगामी दिनमा विगतमा भएका कमीकमजोरी नदोहो-याउने लोकतान्त्रिक खाका बोकेर अघि बढ्न जरुरी हुन्छ ।

कहाँ चुक्यो काँग्रेस ?
विशेषतः पहिलो संविधानसभा निर्वाचन (२०६४) पश्चात संसदमा ६५ प्रतिशत कम्युनिष्ट (बाम शक्ति) को उपस्थिति रहेको संविधानसभाले चार-चारवटा कम्युनिष्ट प्रधानमन्त्री परिवर्तन गरिरहँदा एकथान संविधान दिन सकेन । दोश्रो संविधानसभा (२०७०) मा नेपाली काँग्रेस ठूलो पार्टी भएसँगै तत्कालिन पार्टी सभापति एवं प्रधानमन्त्री स्वर्कीय सुशील कोइरालाको नेतृत्वमा संविधान निर्माण भई लामो समयदेखि संक्रमणकालिन अवस्थामा गुज्रिएको देशले राजनीतिक निकास पायो ।

जुन उपलब्धिलाई काँग्रेसले पूँजीका रुपमा आत्मसाथ गर्नुको साटो सुशील कोइरालाको देहवशानपछि काँग्रेस नेतृत्वले सुशील कोइरालाको नामैसमेत लिन चाहेन । र सुशीलको नामसमेत उच्चारण गर्न चाहेन । यो नेतृत्वको पूर्वाग्रहपूर्ण रबैया थियो । जसले काँग्रेसलाई खुम्च्याउन मात्र मद्दत ग-यो ।

काँग्रेसको १३ औं महाधिवेनबाट जब शेरबहादुर देउवा पार्टी नेतृत्वमा आए त्यसपछि उनको ध्यान पार्टीका भातृ संस्थालाई अधिवेशन गराएको बहानामा झेलझाल गरी जसरी पनि तिनलाई कब्जा गर्नुमा केन्द्रित रहे । जसले गर्दा योग्य र समक्ष, लामो समयदेखि संगठन र सडकको नेतृत्व गरेर आएका युवा विद्यार्थीहरु कोपभाजनमा परे ।

योग्य नेतृत्वको खडेरी पर्नाले भातृ संगठनले आफ्ना गतिविधिलाई जनतामा लानै सकेनन् । तरुण दलजस्तो भातृ संगठन जम्मा पाँच जनाले चलाइरहेका छन् । केन्द्रीय समितिले पूर्णता पाएको छैन । पार्टी पदाधिकारी र विभागहरुले महाधिवेशन सकिएको तीन महिनाभित्र पूर्णता पाउनुपर्नेमा अझैसम्म लथालिंग अवस्थामा छन् । युद्धका समय काम नलागेको हतियार र निर्वाचनका समयमा खपत नगरिएका कार्यकर्ताको के अर्थ ?

प्रधानन्यायाधीश प्रकरण
पार्टी प्रचण्ड नेतृत्वमा सत्तामा सवार भइसकेपछि र पछिल्लो समय सभापति आफैं प्रधानमन्त्री बनेपछि सरकारबाट भए÷गरेका कामहरुको समीक्षा कहिल्यै गरिएन । प्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्की (जो स्वयं प्रजातान्कि आन्दोलनमा महत्वपूर्ण योगदान गरेकी र काँग्रेस पृष्ठभूमिकी हुन) जसमाथि अकारण संसदमा महाअभियोग प्रस्ताव ल्याउँदै गर्दा लोकले स्वतन्त्र न्यायपालिकाको वकालत गर्ने काँग्रेसको यो रबैलायाई ‘कुरीकुरी’ गरेको नेतृत्वले पत्तै पाएन ।

आईजी प्रकरण
प्रहरी/प्रशासनजस्तो मुलुकको सुरक्षाको मुख्य जिम्मेवारी लिएको संगठनलाई काँग्रेस समावेश भएको र गृह मन्त्रालय सम्हालेका बेला आर्थिक वा अन्य चलखेल गरी सिंगो संगठनलाई कमजोर पार्ने काम गरियो । कानुनले निर्धारण गरेको योग्यता र विधिविधानलाई लात हानेर जे गर्न खोजियो भन्ने बाहिर चर्चापरिचर्चा भयो त्यसले काँग्रेसीजनको शिर झुकाउने काम ग-यो ।

जसमा नेतृत्व जुँगामा ताउ लागेर मात्र बसेन, पार्टी कार्यकर्ता र जनमतको हुर्मत लिने गरी प्रहरी महानिरीक्षक नियुक्त गरियो । जुन प्रकरणले काँग्रेस जनतामा बदनाम भयो । नवराज सिलवालमाथि अन्याय भएको समाजले ठान्यो । त्यही ‘अन्याय भयो’ भन्ने जनताको सहानुभूतिको सिन्दुर पहिरिएर सिलवाल सांसद निर्वाचित भए । सिलवालको जितसँगै काँग्रेसमा धेरै आशा गरिएका र सम्भावना बोकेका नेता उदयशमशेर राणाले पराजय भोग्नुप-यो ।

राजदूत प्रकरण/स्थानीय निर्वाचन
काँग्रेस सरकारमा भएकै बेला मन्त्रीदेखि राजदूतसम्मका पदहरु बिक्रिका लागि पसलमा राखियो भन्ने चर्चापरिचर्चाले काँग्रेसलाई थप बदनाम गरायो । यी यावत टिप्पणीमा नेतृत्वले जनमानसलाई भरपर्दो जवाफ दिन सकेन । स्थानीय निर्वाचनमा पार्टीमा लामो समय योगदान गरेका, योग्य र सक्षम स्थानीय नेतालाई टिकट दिनुको सट्टा को कुन व्यवसायमा संलग्न छ र उसको आर्थिक हैसियत मापन गरी टिकट वितरण गरियो । बाँकी रहेका आफ्ना गुटगत आफन्तलाई टिकट दिइयो । जसले पार्टी स्थानीय तहमा नराम्ररी पछारियो ।

केन्द्रीय संसद र प्रदेशसभाको निर्वाचनमा पनि टिकट वितरणमा त्यस्तै भयो । आफन्त, आसेपासे, पार्टीमा पटकपटक अवसर लिएका, जनताले नरुचाएका पुराना अनुहार र हुँदाहुँदा कुटनीतिज्ञका रुपमा देशको प्रतिनिधि भएर विदेशिएकादेखि मानव अधिकारको खोल ओढेर राजनीतिक रोटी सेक्न उद्धतहरुले सम्म टिकट हत्याउन भ्याए ।

जसले काँग्रेस देशभरबाट पराजित भएको छ र आजको यो परिणाम भोग्दैछ । वर्तमान नेतृत्व र पटकपटक जनतामा परीक्षण भइसकेका अनुहारलाई जनताले पत्याएनन् । वर्तमान नेतृत्वबाट राजनीतिक मूल्यमान्यता, नैतिकता, र इमानजमानको आशा सायदै कसैलाई छैन । जुन सबैभन्दा डरलाग्दो कुरा छ । अक्सर दुनियाँमा पारिवारिक ‘लिगेसी’ ले राजनीतिमा ठुलै भरथेग गर्दै आएको छ । तर एउटा पुस्ताको अन्त्यपछि मात्र अर्को पुस्ता राजनीति वा शक्तिमा अवतरण हुँदा स्वभाविक मानिन्छ ।

अमेरिकामा बिल क्लिन्टनको युग सकिएपछि मात्र हिलारीले राजनीतिमा पाइला टेकेकी हुन् । पाकिस्तानमा जुल्फिकर अली भुट्टोको हत्यापछि मात्र छोरी बेनजीर राजनीतिमा उदाइन् । यस्ता उदाहारणका लागि टाढा जार्नेपर्दैन, नेपालकै उदाहरण काफी छ । मदन भण्डारी जिवित छँदा विद्यादेवी भण्डारी गृहणी र मदनकी सहयोगीका रुपमा मात्र सीमित थिइन् । मदनको अकल्पनीय निधनसँगै उनी राजनीतिमा उदाइन र त्यसलाई समाजले स्वीकार मात्र गरेन सम्मान पनि ग-यो । भारतीय काँग्रेस आईमा सोनिया गान्धी अध्यक्ष हुँदाकै बखत छोरा राहुलले राजनीतिमा रहर गरे ।

काँग्रेस आई करिब बढारियो । काँग्रेसभित्र एक किसिमको पारिवारिक राजनीतिले काँग्रेसलाई यो अवस्थामा पुग्न योगदान गरेको छ । कतिका श्रीमान प्रत्यक्ष, श्रीमती समानुपाकि उम्मेदवार छन् । कतिका बाबु-छोरा, कसैका दाजु-भाई, कसैका काका-भतिजा, कसैका गर्ल फ्रेण्ड उम्मेदवार छन् । बाँकी रहलपहल गुट विशेष, राजनीतिक पृष्ठभूमि नभए पनि आर्थिक अवस्था बलियो भएका आधारमा टिकट वितरण गरिनुको दुस्परिणाम हो यो । पुरानो पुस्ताको अयोग्यता, अक्षमता, अदुरशर्दिता र द्रब्यमुखि प्रवृत्तिको दुस्परिणम काँग्रेसको नयाँ पुस्ताले भोग्नुपर्ने भएको छ ।

कस्तो हुनुपर्छ अबको काँग्रेस ?
विगतमा ठूल्ठूला व्यवस्था परिवर्तनका आन्दोलनको नेतृत्व गरेको संस्थापक नेता बिपी कोइरालाको नाम भजाएर मात्र अब काँग्रेसले मुलुकको नेतृत्व लिन सक्दैन । आमनेपालीका लागि रहर लाग्दो पार्टी र भर लाग्दो नेता बन्न र बनाउन नयाँ पुस्ताले अब ठूलै कसरत गर्नुपर्नेछ । विशेषतः नेतृत्वमा रहेका वर्तमान अनुहारबाट यो सम्भव छैन । नयाँ काँग्रेस निर्माणका लागि नहाँ अनुहार, नयाँ सोच, नयाँ कार्यक्रम चाहिन्छ । तब मात्र काँग्रेसले पुनर्जीवन पाउन सक्छ । यो सम्भव पनि छ ।
 


Advertisement

Advertisement

भीम रावल उपप्रधानमन्त्रीसहित कावा प्रम बन्ने सम्भावना

काठमाडौं । नेकपाका अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री केपी ओलीले आगामी केही दिनमै मन्त्रिपरिषद् परिवर्तन गर्ने तयारी...

नक्कली बिल बनाएर कँग्रेसकी नेपालगन्ज उमहानगरका उपमेयर थापाद्धारा खानामा समेत भ्रष्टाचार, पत्रकारहरु समेत सहभागी

रोशन ज्ञवाली काठमाडौं । नेपालीमा एउटा उखान छ ‘अति नगर्नु अति गरे आफैलाई खती’ अहिले यही भइरहेको छ नेपालगञ्ज...

राजापुरमा बटैया प्रथा हटाएर ‘तिक्कुर’ प्रथा लादन खोज्ने समूह सकृय

राजापुर । परम्परागत रूपमा चलेको बटैया (आधा–आधा बाँड्ने) प्रथा हटाएर तिक्कुर प्रथा (तीन भागको दुई भाग किसानलाइ र...

कोरोना भाइरसः घर फर्किए क्वारेन्टाइनमा बसेका १७५ नेपाली

भक्तपुर । चीनको वुहानबाट उद्दार गरेर भक्तपुरमा राखिएका नेपाली विद्यार्थीहरु १६ दिनपछि सोमबार घर फर्किएका छन्...

सहानुुभति भोट नपाउने भएपछि रबिन्द्रकी बिद्या तनावमा

रमेश कुमार बोहोरा काठमाडौं । सहानुुभति भोट नपाउने भएपछि पूर्व पर्यटनमन्त्री रबिन्द्रप्रसाद अधिकारीकी बिद्या...

प्रधानमन्त्री केपी ओलीलाई सम्राट शाहको चुनौती

सम्माननिय प्रधानमन्त्री केपी ओली ज्यु सायद तपाई देश भक्त नेता एवंम देश भक्त प्रधानमन्त्री हो। सायद देशको यस्तो...

गाडी व्यवसायी मात्र फटाहा हुन् भनेर समस्याको समाधान हुदैनः भण्डारी

काठमाडा, बैशाख १ । नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघका उप–महासचिव बसन्त भण्डारीले सिन्डिकेटको अर्थ नै...

के अब ज्ञानेन्द्र नै अन्तिम विकल्प हो ?

रमेश कुमार बोहोरा काठमाडौ । राजा आउनुपर्छ भन्दै सलबलाउँदै गर्नेहरु धेरै छन् तर ज्ञानेन्द्र भने चुपचाप लागेका...

ज्ञानेन्द्र शाह तेस्रो पटक राजा हुने पक्काः ज्यो. दीपक सुवेदी

काठमाडौं । ज्यो. दीपक सुवेदी त्यस्ता ज्योतिषी हुन् जसले बेला बेलामा राष्ट्रको बारेमा अनौठा अनौठा भविष्यवाणी...

सिण्डीकेटविरद्ध सडकमा उत्रिए एसपी

सुमन ढुंगाना पोखरा । यातायातको सिन्डीकेटलाई रोक्न सरकार कडा रुपमा प्रस्तुत भईरहेको अवस्थामा पोखरामा यातायात...

Advertisement
Advertisement

Subscribe our Newsletter